Afterword ;

Παραλειπόμενα σε τρια βιβλία

_MG_3279

Το κάθε είδους έργο τέχνης, απλά εγκαταλείπεται. Δεν ολοκληρώνεται ποτέ.

Όσο ζούμε όμως, υπάρχει ο αναστοχασμός.

Athen III

Το ότι μιλάω για τα ερείπια της Αθήνας, αναμοχλεύοντας το παρελθόν σε μεγάλες βόλτες στους παλιούς της δρόμους, δεν σημαίνει ότι νοσταλγώ κάποιο ιδανικό παρελθόν, έστω και αν μου αρέσει περισσότερο η αρμονία των νεοκλασικών σπιτιών, με τις αυλές, τα στενά παράθυρα, και τους μικρούς δρόμους. Ούτε σημαίνει ότι θαυμάζω τις πόλεις του Βορρά στην απρόσιτη και αρμονική στο μάτι, ομορφιά τους. Οι πόλεις του Βορρά συχνά μοιάζουν να είναι στην κατάψυξη: αποστειρωμένες, ελεγχόμενες, αποβάλλοντας συνεχώς ό,τι είναι περιττό για τους νόμους και τις συνθήκες της κυριαρχίας. Δεν είναι ότι κυριαρχεί απόλυτα η λήθη εκεί , αλλά ότι πιο εύκολα εκεί παραιτείσαι από διακυβεύματα που φαντάζουν παράλογα στους εξορθολογισμούς και τους ρεαλισμούς του υπαρκτού.

IMG_3713

Όταν έγινε ο Δεκέμβρης, κάποια από εκεί μου είχε πει (κόβοντας την υπερηφάνεια μου): “είναι δύσκολο να τα καταλάβουμε εμείς αυτά, δεν γίνονται αυτά σε χώρες της βόρειας Ευρώπης”. Μια άλλη επίσης: “ακούω να συγκρίνουν τη Ρώμη με την Αθήνα, μα η Ρώμη έχει τόσα περισσότερα να προσφέρει από την Αθήνα. Η Αθήνα έχει μόνο την Ακρόπολη ενώ η Ρώμη το Καπιτώλιο, την Πιάτσα Ναβόνα, την Φοντάνα ντι Τρέβι, το Κολοσσαίο, την Πιάτσα ντι Σπάνια και πολλά άλλα μνημεία”. Η τουριστική αντίληψη της πόλης είναι πια κοινός νους, αυταπόδεικτη στον μέσο ανώτερο (δυτικό) άνθρωπο, ακόμα και σε ανθρώπους με πολιτικούς προβληματισμούς. Η χυδαία άγνοια, η μνησίκακη και επιδεικτική αδιαφορία, εκφέρονται σε συζητήσεις που μοιάζουν με ανταγωνισμούς. Η προσωποποίηση της πραγματικότητας, η σχιζοφρενική εμμονή στον εαυτό – αυτή την άπιαστη οντότητα σήμερα- δεν μπορεί να συλλάβει την πόλη ως χώρο πιθανοτήτων για άλλες ζωές, την πόλη ως παροδικότητα στο διάβα της ιστορίας, παρά μόνο την πόλη ως σκηνικό και πεδίο κατανάλωσης. Την πόλη ως χώρο διακοπών.

Από αυτή την άποψη, η Αθήνα ξανά διατηρεί το προβάδισμα: η παρακμή της, η αποσπασματικότητα της, προκαλεί ανησυχία, εκφράζει ενδεχομενικότητα, μαρτυρά κίνηση και ανεπούλωτα τραύματα, δίνει κάλεσμα να ψάξεις για τις ρίζες όλων των δεινών της, και να ενωθείς με τα πλήθη στους δρόμους της, διεκδικώντας τα πάντα.

*

Δεν είναι μόνο «όλα για όλους». Είναι και «όλοι για όλα».

*

 Σημείωμα για τις “αφηγήσεις μιας αγκυλωμένης εποχής”, ιδωμένες από μια κλιμακούμενη “ενδιαφέρουσα εποχή”  

PENTAX ImageΜια άλλη εποχή. Με άλλα δεδομένα. Ζητώντας το περισσότερο. Πατώντας, γερά. Δίχως όμως να ήταν και τόσο καλή. Με την παρακμή να φαίνεται.

Οι ευθύνες του σήμερα βρίσκονται εκεί κατά το ήμισυ μόνο. Είχε χαθεί πολύτιμος χρόνος -χαμηλός εξάλλου ο ορίζοντας, κρυμμένος, αθέατος για πολλούς. Στις μικρομεσαίες ζωές στα κλουβιά, όπου οι άνθρωποι είχαν τόσα όσα έφταναν για να είναι άνετοι στην πλήξη, οργανώνοντας τις προσδοκίες στα μέτρα των αστών. Τότε φαινόταν ότι ίσως και να τους έφτανες. Σε κάθε περίπτωση, τα λεφτά τότε έφταναν μόνο για μια σχετική άνεση, πληκτική όμως, στα κουτιά βρώμικων πόλεων. Για τίποτα παραπάνω. Πια, όλα αυτά φαντάζουν πολυτέλειες. Όσα προσπαθούσα να καταλάβω όμως τότε, έγιναν πλέον κοινή συνείδηση σε πολλούς. Αυτό το τελευταίο, το ότι αποκτήσαμε κοινούς προβληματισμούς, είναι και το μόνο “καλό” που έφερε η “κρίση” (τους). Για ένα διάστημα βέβαια. Ο φασισμός διέλυσε τη συζήτηση και διέκοψε την εμβάθυνση της, φέρνοντας νέους διχασμούς και ψεύτικα, βολικά διλλήματα που συντηρούν και δίνουν νέα ώθηση στην προ κρίσης ψευδό-συνείδηση των εξαχρειωμένων μικροαστών που πια βράζουν στο ζουμί τους γιατί βιώνουν την καταστροφή, μια καταστροφή στην οποία η αμάθεια και ο καταναλωτικός εφησυχασμός τους, άνοιξε το δρόμο. Έπρεπε παρόλαυτά να τους ανακοινωθεί επίσημα η καταστροφή για να την “δουν”. Εφόσον πίστευαν τόσο πολύ στα επίσημα λόγια, περίμεναν τις επόμενες, καθησυχαστικές ανακοινώσεις, εκείνες που έδωσε ο φασισμός. Ο φασισμός είναι το εκτελεστικό σκέλος του κεφαλαίου σε στιγμές “κρίσης”. Η τόνωση του εγωισμού των πιο αχρείων στοιχείων της ελληνικής κοινωνίας από τα ψευδή επιχειρήματα που μοιράζει με αεριτζίδικο τρόπο ο φασισμός των επιχειρηματιών και ο φασισμός των “εθνικιστών”, διατήρησε τις ψευδαισθήσεις των πιο αντιδραστικών κομματιών της ελληνικής κοινωνίας, ανακοινώνοντας τους ότι δεν χρειάζεται να αλλάξουν το παραμικρό: ότι στην πραγματικότητα, φταίνε φαντάσματα και φτωχοδιάβολοι. Ο φασισμός είπε στο λαό ότι θα πρέπει να χτυπήσει αυτό που τρέμει περισσότερο, την εικόνα του εαυτού του στο μέλλον: οι μελλοντικοί εξαθλιωμένοι μετανάστες χωρίς δικαιώματα θα είναι οι ίδιοι κατεστραμμένοι μικρομεσαίοι και άνεργοι, που θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν μια διαλυμμένη από την εκμετάλλευση και τον πόλεμο, χώρα. Θα εξαχρειωθούν λοιπόν, έστω κι αν νιώσουν μια ακατέργαστη και αυτάρεσκη ανάταση δέρνοντας ή καταδεχόμενοι τα εξευτελιστικά μεροκάματα της λιτότητας, με τις ευλογίες του φασισμού, όσο τυχάρπαστα καθάρματα των τάξεων του φασισμού, βγαλμένα από τον πάτο του κοινωνικού βυθού της Ελλάδας, φτιάχνουν καριέρες στην επίσημη πολιτική και στον τομέα των επιχειρήσεων.

*

Τα “ημερολόγια μιας ενδιαφέρουσας εποχής” αναφέρονται στο πρώτο στάδιο της “κρίσης” στην Ελλάδα. Τελειώνουν στις 6/5/2012. Στις πρώτες εκλογές. Τα πράγματα άλλαξαν αρκετά από τότε. Υποτροπίασαν. Ο τόνος του βιβλίου απευθύνεται σε “όλους”, καθότι οι διαχωρισμοί που έφερε ο φασισμός (του Σαμαρά και του συρφετού του, των λογής λογής νεοφιλελεύθερων στην Ελλάδα και αλλού, καθώς και των χρυσάβγουλων) μετά τις εκλογές, τότε δεν ήταν τόσο γενικευμένοι και λογής λογής άνθρωποι βρισκόταν μαζί στο δρόμο των διεκδικήσεων. Όλα αυτά βέβαια ήταν ορατά από τότε, όμως ο στόχος του βιβλίου ήταν να μην φτάσουν εδώ τα πράγματα. Τα πράγματα είναι χειρότερα τώρα από ότι ήταν τότε, δεν είναι όμως μη αναστρέψιμα, ακόμα.

 _MG_3232

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s